Chất bảo quản! Bạn hay thù?

Sản phẩm nhiễm khuẩn (kể cả khi không thấy bằng mắt thường) nguy hiểm hơn cả sản phẩm không lành tính! Bài viết được tổng hợp và chia sẻ bởi: Chef Phương Thuỳ Vy - Founder M'teamwork (Trích bài đăng cá nhân)

"Hôm qua post chiếc clip check thành phần một thực phẩm ăn vặt, xong sáng nay có dành thời gian trả lời một bé em về việc em không cho con ăn đồ công nghiệp vì sợ chất bảo quản. Và với mình thì quan điểm chọn thực phẩm bởi vì nó không chứa chất bảo quản (ngoại trừ đồ ăn tươi nấu ăn trong ngày) cũng nguy hiểm như việc chọn sai thành phần.

Mình tổng hợp lại câu trả lời cụ thể hơn chất bảo quản ở đây, mọi người tham khảo nha.

AI-generated for visual storytelling purposes.

Mình nghĩ một trong những hiểu lầm phổ biến nhất khi đọc bảng thành phần, là cứ thấy “chất bảo quản” thì vội xem đó là thứ cần tránh trước tiên. Thật ra không hẳn vậy. Dù là trong mỹ phẩm hay thực phẩm, chất bảo quản tồn tại trước hết để giữ cho sản phẩm không bị hư hỏng, không bị vi khuẩn, nấm men, nấm mốc phát triển quá mức trong suốt thời gian bảo quản và sử dụng.

• Với thực phẩm, FDA nói rất rõ là chất bảo quản giúp làm chậm hư hỏng do mốc, không khí, vi khuẩn, nấm hoặc men, đồng thời còn giúp kiểm soát nhiễm bẩn có thể dẫn tới bệnh qua thực phẩm.

• Với mỹ phẩm cũng vậy, chất bảo quản là một phần rất quan trọng để bảo vệ sản phẩm và bảo vệ chính người dùng khỏi nguy cơ nhiễm vi sinh.

Ngay cả những hệ tiêu chuẩn rất khắt khe theo hướng natural - organic cũng không loại bỏ hoàn toàn chất bảo quản. Chuẩn COSMOS vẫn cho phép một số chất bảo quản nhất định như benzoic acid, benzyl alcohol, dehydroacetic acid, salicylic acid, sorbic acid và các muối của chúng, vì một sản phẩm “thiên nhiên” mà không an toàn vi sinh thì cũng không thể gọi là một sản phẩm tốt. Nói cách khác, có những chất bảo quản không phải để làm đẹp bảng thành phần, mà để ngăn sản phẩm trở thành môi trường nuôi mầm bệnh - một trong những điều khủng khiếp hơn cả bản thành phần không lành tính.

Có những chất bảo quản được xem là khá “êm” và thường xuất hiện trong các hệ công thức sạch hơn, hoặc được các chuẩn natural chấp nhận ở phạm vi nhất định, ví dụ như potassium sorbate, sodium benzoate, benzoic acid, sorbic acid, benzyl alcohol, dehydroacetic acid. Những chất này không phải cứ thấy là phải né, mà cần nhìn trong đúng ngữ cảnh công thức, đúng nồng độ, đúng loại sản phẩm.

Rồi cũng có những chất bảo quản mang tiếng “gây tranh cãi” hơn, như phenoxyethanol, paraben, nitrite, BHA, BHT… nhưng khoa học và quản lý an toàn không đánh giá kiểu cảm tính là “thích hay ghét”, mà đánh giá theo liều lượng và mức phơi nhiễm. Ví dụ, SCCS của châu Âu kết luận phenoxyethanol an toàn trong mỹ phẩm ở nồng độ tối đa 1.0%. Methylparaben được đánh giá an toàn ở mức đến 0.4%, và tổng hỗn hợp paraben không vượt 0.8%; với propylparaben và butylparaben thì giới hạn còn chặt hơn nữa. Trong thực phẩm, nitrite cũng không phải thứ được dùng vô tội vạ, mà được đánh giá theo mức ăn vào an toàn hằng ngày; EFSA từng kết luận mức nitrite dùng làm phụ gia thực phẩm nhìn chung nằm trong ngưỡng an toàn đối với đa số nhóm dân số, dù trẻ em có thể cần được theo dõi kỹ hơn về tổng phơi nhiễm. BHA hiện vẫn được FDA liệt kê là GRAS/được chấp nhận cho một số mục đích bảo quản nhất định, dù cơ quan này cũng đang tiếp tục đánh giá lại dữ liệu mới.

Nghĩa là, một chất “không đẹp tai” chưa chắc là nguy hiểm nếu nó đang được dùng đúng giới hạn cho phép.

Nên điều mình muốn nói là: chất bảo quản không phải là nhóm thành phần cần bị ghét theo phản xạ. Trong rất nhiều trường hợp, nó lại là phần giúp sản phẩm an toàn hơn. Điều cần soi kỹ không phải chỉ là “có chất bảo quản hay không”, mà là sản phẩm đang dùng hệ gì, nồng độ có nằm trong giới hạn an toàn không, nhà sản xuất có minh bạch không, và toàn bộ công thức có đang chứa quá nhiều thứ gây kích ứng hoặc quá nhiều thành phần công nghiệp không cần thiết hay không. Một món đồ “không chất bảo quản” nghe rất hay, nhưng nếu dễ hỏng, dễ nhiễm khuẩn, dễ biến chất, thì chưa chắc đã tốt hơn một sản phẩm có hệ bảo quản tử tế.

Nếu nói thật ngắn gọn, thì mình sẽ nói thế này: chất bảo quản không phải là thứ đáng sợ nhất trong bảng thành phần.

Nó thường là nhóm bị kiểm soát liều lượng rất rõ vì liên quan trực tiếp tới an toàn sản phẩm, vì vậy cái gì có chất bảo quản cái đó đã được kiểm soát về mặt an toàn - chất lượng. Thứ đáng để cảnh giác hơn nhiều khi đọc bảng thành phần, thường là những thành phần công nghiệp được cho vào quá dư thừa, quá mạnh, quá dễ gây kích ứng, hoặc hoàn toàn không cần thiết cho sức khoẻ thật sự của da và cơ thể.

À, thậm chí một bảng thành phần toàn những chất tự nhiên cũng không phải là một bảng thành phần tốt như mơ! Chef Moon - Founder M'teamwork